مقاله ها -
شعر ها -
معرفی کتاب -
مطالب دیگر -
آرشیو مطالب -
August 2014
July 2014
May 2014
April 2014
February 2014
September 2013
August 2013
May 2013
March 2012
February 2012
December 2011
November 2011
September 2011
August 2011
January 2011
December 2010
November 2010
October 2010
September 2010
August 2010
July 2010
June 2010
May 2010
April 2010
January 2010
June 2005
October 2004
June 2004
April 2004
August 2000
پیوندها -
محمد آصف فکرت
عبدالله سمندر غوریانی
پیوند عمر
دکتر اسدالله حبیب
بی صدایی صدای دریاهاست
گلنار و آیینه
تاریخ و ادبیات
تا ساغری باقیست
حس مشترک
خراسانیات
محمد کاظم کاظمی
باغچار
کار کلمه
نورالله وثوق
و آفتاب نمی میرد...
شهرنوش
در خیابان های خواب و خاطره

کتاب" عرفای افغانستان در هند" محصول حضور نویسنده و آشنایی او با این کشور از نظر قدامت و تاریخ و فرهنگ هم سنگ با آریانای بزرگ است. نویسنده دربخشی از کتاب با اشاره به این دونام بر قدامت و پیشینه ی مشترک فرهنگی آن ها صحه می گذارد:" نام های هند و آریانا از دیر باز برای همگان آشناست. این دو واژه که به کهن ترین سرزمین های مشرق زمین اطلاق می گردد در وهله نخست اشتراک زبانی و به دنبال آن همخوانی فرهنگی، عنعنات و باور های دیرپای مردمانی را تداعی می کند که اساس تمدنی واحدی را دارا بودند".
مقدمه ها
کتاب" عرفای افغانستان در هند" با دو مقدمه آغاز می شود. یکی از پروفیسور شریف حسین قاسمی از استادان دانشگاه دهلی هند که عمدتا تلاش ورزیده اهمیت پرداختن به چنین موضوعی را نشان دهد.
او می نویسد:"مناسبات هند و افغانستان در زمیئه عرفان و تصوف موضوعی است که اهمیت و ارزش تاریخی، مذهبی و اجتماعی دارد. تردیدی نیست که اولین عرفایی که هند را برای فعالیت های عرفانی خود برگزیدند، از ناحیه گسترده خراسان بودند که قسمتی از آن اکنون افغانستان را تشکیل می دهد".
دومین مقدمه را نویسده کتاب، دکتر محمدالله افضلی، نگاشته که بازهم بر اهمیت کتاب تاکید رفته ولی افزون بر آن به ماخذی اشاره شده که در مورد زندگی و اندیشه عرفای افغانستان در کتابخانه های هند وجود دارد و نویسنده با مراجعه به این ماخذ توانسته اثر فعلی را پدید آورد. در همین حال نویسنده اذعان دارد که این اثر را نه برای هویت سازی بل برای هویت یابی تالیف کرده است. چیزی که به باور نویسنده در طول سده ها غبار فراموشی بر آن نشسته و یا به دلیل کم توجهی از نظرها پنهان بوده است.
محتوا
کتاب" عرفای افغانستان در هند" شامل چهار فصل جداگانه است که هر یک با نام مشخص حوزه ای از این گستره بزرگ دینی- فرهنگی را وجهه همت خود قرار داده است. در فصل نخست به نام تصوف اسلامی نویسنده تلاش کرده سیر تصوف و عرفان اسلامی را از نخستین سال های شکل گیری تا به امروز با فراز و فرود های آن در صفحاتی کوتاه پی بگیرد.
دومین فصل به روابط افغانستان و هند در ازمنه تاریخی می پردازد که شاید از جالب ترین فصل های این اثر باشد. از آن جایی که کتاب " عرفای افغانستان در هند" قرن های 13 تا 18 میلادی را بررسی می کند در این فصل به نکات تاریخی و سیاسی جالبی در مناسبات دو کشور پرداخته شده است.
نویسنده کتاب در این فصل ضمن یادآوری از برخی حوادث تاریخی و یورشگری برخی حاکمان افغانستان به شبه قاره، چهره دیگر این سکه را نیز به نمایش می گذارد که تمدن سازی و فرهنگ پروری از ویژگی های آن بوده است.
فصل سوم عمدتا به معرفی عرفایی می پردازد که از افغانستان به هند رفته اند. نویسنده دستکم بیش از پنجاه تن را معرفی می کند که سرهنگان اندیشه و تفکر عرفانی اند. افرادی چون شیخ معین الدین چشتی، شیخ بدرالدین غزنوی، شیخ برهان الدین بلخی، شیخ احمد معشوق قندهاری و ده ها نام دیگر، با کوتاه نوشت زندگی، آثار و فعالیت های آن ها.
فصل چهارم کتاب به بررسی، ارزیابی و نتیجه گیری پرداخته و نشان داده است که چنین تحقیقی در حوزه روابط دو کشور برای نخستین بار سامان گرفته و بدون شک خالی از کاستی نخواهد بود. به همین دلیل نویسنده نیاز بررسی های بیشتر و جامع تر را منتفی نمی داند.
ویژگی های کتاب
مهم ترین ویژگی کتاب" عرفای افغانستان در هند" این می تواند باشد که برای اولین بار چنین تحقیقی صورت گرفته و از بخش مهمی از تاریخ و روابط فرهنگی و زبانی دو کشور پرده بر می دارد.
شاید ده ها کتاب در مورد روابط سیاسی و فرهنگی افغانستان و هند به زبان های مختلف و از جمله فارسی نوشته شده باشد ولی کمتر در این کتاب ها به موضوعی چون عرفان توجه ویژه صورت گرفته است.
ویژگی دیگر کتاب این است که با فصل بندی دقیق و محققانه برای آنانی که با عرفان و تصوف اسلامی کمتر آشنایی دارند می تواند به عنوان کتابی پایه شناخته شود و آن ها را از آثار مشابه بی نیاز سازد.
نثر آقای افضلی نیز در کتاب" عرفای افغانستان در هند" نثری روان، ساده و یک دست است و این خود از دیگر ویژگی های کتاب می تواند بشمار رود.
کاستی ها
بدون تردید هر اثری همان گونه که می تواند مزیت های داشته باشد، باکاستی های نیز همراه است. هر اثری معطوف به آینده است و به همین دلیل نمی تواند کامل باشد.
وقتی " عرفای افغانستان در هند" را می خوانی بی مهابا چند کاش ذهنت را به عنوان خواننده می آزارد. کاش از آثار عرفای معرفی شده اعم از نثر و نظم برش های در کتاب لحاظ می شد. کاش اگر تصاویری از این شخصیت ها در دسترس بود در کتاب می آمد. کاش فصل "روابط افغانستان و هند در طول سال ها" به دلیل اهمیت سیاسی و تاریخی آن بیشتر واکاوی می شد و کاش در امر ویرایش و غط زدایی های چاپی دقت بیشتر صورت می گرفت.
شناسانامه:
عرفای افغانستان در هند( از قرن 13 تا 18 میلادی)
نویسنده: دکتر محمدالله افضلی
ناشر: مرکز مطالعات استراتژیک وزارت خارجه
ویراستار: مهدی عارفی
طراح روی جلد و برگ آرا: مرکز گرافیک کلک
چاپ: مطبعه شبیر
نوبت چاپ: اول 1393
تیراژ: 1000
قیمت:200 افغانی